Yapmak mı? Olmak mı? – Doğan Cüceloğlu’ndan Ebeveynliğe Dair Bir Bakış
Doğan Cüceloğlu’nun “Anne Baba Olmak ve Anne Babalık
Yapmak” üzerine yaptığı konuşmayı izlediğimde, içimde derin bir iz bıraktı.
Bir öğretmen ve aynı zamanda bir okul yöneticisi
olarak çocukların hayatına dokunan, aileleriyle sürekli iletişimde olan biri
olarak, bu video bana pek çok şey düşündürdü.
Cüceloğlu konuşmasında, “yapmak” ve “olmak”
kavramlarının farkını çarpıcı örneklerle anlatıyor. Fark ettim ki biz
eğitimciler de zaman zaman “yapmak” kısmına fazlaca odaklanabiliyoruz. Oysa asıl
mesele, çocuğun yanında “olmak”, onunla gerçek bir bağ kurmak...
Özellikle videoda geçen iki farklı baba örneği çok
etkileyiciydi:
Bir baba, çocuğuna diş fırçalama alışkanlığını korkutarak kazandırıyor. Diğeri
ise anlayarak, sevgiyle, çocuğunun bu davranışı içselleştirmesini sağlıyor.
Cüceloğlu’nun bu noktada sorduğu dört soru ise oldukça
dikkat çekici. Bu sorular yalnızca bir alışkanlığı değil, çocukla kurulan
ilişkinin niteliğini de sorgulatıyor. Özellikle şu soru aklıma kazındı:
“Davranışı yapmadığında zevk alır mı?”
Bu, sanırım çoğumuzun en son aklına gelecek sorulardan biri. Ama ne kadar
önemli... Çünkü zorla kazandırılan her davranış, yapılmadığında bir tür
"özgürlük zaferi" olarak yaşanıyor. Yani çocuk, davranışı sizin
isteğinizle yaptığında içinden “el mahkum” diyor; siz yokken ise derin bir “oh”
çekerek o davranışı reddediyor.
Kısa vadede çözüm gibi görünen ceza yöntemi, aslında uzun
vadede derin problemlere zemin hazırlıyor. Julia Thompson’ın da belirttiği
gibi, ceza yalnızca geçici bir uyum sağlar.
Ve evet, bazı ebeveynler “Ben ceza vermiyorum” diyebilir. Ama bir çocuğu parka
götürmemek, sevdiği yiyeceği almamak, ekran süresini azaltmak da birer ceza
olabilir. Ve unutmayalım:
Ceza, bir yetişkin oyuncağı değildir.
Olumlu davranış kazandırma sürecinde keyfimize göre başvurabileceğimiz bir araç
da olmamalı. Çünkü zorla güzellik, ceza ile de olumlu disiplin olmaz.
“Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır” demiş atalarımız.
Çocuklar da bu içten, samimi bir dil karşısında direnç göstermiyor. Sevgi dolu
bir ortamda, olumlu disiplin mümkün.
Tıpkı Cüceloğlu’nun dediği gibi:
“Yapmayı bırakıp, ‘olmaya’ başladığımızda
çocuklarımızı gerçekten dinler, anlar ve onların ihtiyaçlarına kulak veririz.”
Geçmiş yıllarda ailelerin çocuklarına dair ilk soruları
“Yemeğini yedi mi, hasta mı oldu?” şeklindeydi. Bugünse birçok anne baba
çocuğunun fiziksel ihtiyaçları kadar duygularını da merak ediyor.
Son yıllarda velilerden şu tür sorular duymak beni umutlandırıyor:
“Kendini ifade edebiliyor mu?” “Arkadaş
ilişkileri nasıl?” “Paylaşmayı nasıl sevdirebiliriz?”
Bence bu sorular, ailelerin “anne baba olmak” yolunda
güçlü adımlar attığının bir göstergesi.
Bu video beni hem bir eğitimci hem de bir insan olarak
derinden etkiledi. O yüzden bu içgörüleri siz değerli velilerimizle de
paylaşmak istedim. Çünkü bizler sadece çocukları değil, bazen ebeveynlik
yolculuğunda yön arayan yetişkinleri de destekliyoruz.
Ve son olarak…
Videodan aklıma kazınan o güçlü cümleyle bitirmek istiyorum:
“İyi çocuk yetiştirmek istiyorsanız, sadece
davranışlarına değil, onun varoluşuna yatırım yapın.”
Teşekkürler Doğan Cüceloğlu…
Bize kattığınız her içgörü için minnettarız. Öğretileriniz hepimize ışık olmaya
devam edecek.
Ruhuna saygı ve minnetle…
Yorumlar
Yorum Gönder